رازهای پنهان در پس دردهای ناگهانی و اسپاسم عضلانی
به گزارش خبرگزاری مهر، شاهین صالحی، متخصص پزشکی ورزشی، درباره علت گرفتگی و اسپاسم عضلانی گفت: گرفتگی عضلات میتواند دلایل مختلفی داشته باشد و نمیتوان برای همه افراد یک علت مشخص و مشترک در نظر گرفت. به همین دلیل، در مواردی که این مشکل به صورت مکرر اتفاق میافتد، لازم است فرد از سوی پزشک مورد بررسی قرار گیرد تا علت اصلی بروز اسپاسم مشخص شود.
وی افزود: یکی از مهمترین عوامل ایجاد گرفتگی عضلات، برهم خوردن تعادل الکترولیتها در بدن است. الکترولیتها موادی مانند کلسیم، سدیم، پتاسیم و منیزیم هستند که در عملکرد طبیعی عضلات و اعصاب نقش دارند. زمانی که میزان این مواد در بدن کاهش پیدا کند یا تعادل آنها برهم بخورد، ممکن است عضلات دچار انقباضهای ناگهانی، دردناک و غیرارادی شوند.
صالحی با اشاره به نقش ویتامین D در سلامت عضلات افزود: کمبود ویتامین D نیز میتواند در بروز مشکلات عضلانی مؤثر باشد. این ویتامین در سلامت استخوانها، عملکرد عضلات و تنظیم سوختوساز کلسیم نقش دارد و پایین بودن میزان آن ممکن است با ضعف، درد، خشکی و گرفتگی عضلات همراه شود. بنابراین در صورت تکرار اسپاسم یا احساس ضعف عضلانی، بررسی وضعیت ویتامینها و املاح بدن میتواند بخشی از روند تشخیص باشد.
این متخصص پزشکی ورزشی تأکید کرد: مصرف خودسرانه مکملهای کلسیم، منیزیم، پتاسیم یا ویتامین D راهکار مناسبی برای درمان گرفتگی عضلات نیست، زیرا علت گرفتگی همیشه کمبود یک ماده غذایی نیست و مصرف بیرویه مکملها میتواند برای برخی افراد، بهویژه کسانی که بیماریهای زمینهای دارند، عوارض ایجاد کند. تشخیص کمبود و تعیین میزان نیاز بدن باید با نظر پزشک و در صورت لزوم با انجام آزمایشهای لازم صورت گیرد.
صالحی، یکی دیگر از عوامل شایع گرفتگی عضلات را کمآبی بدن دانست و گفت: کمآبی یکی از علتهایی است که گاهی نادیده گرفته میشود. بدن برای فعالیت طبیعی عضلات به آب کافی نیاز دارد و زمانی که آب بدن کاهش پیدا میکند، احتمال بروز انقباض و اسپاسم عضلانی افزایش مییابد.
به گفته وی، کمآبی ممکن است در اثر مصرف ناکافی آب، تعریق زیاد، فعالیت بدنی شدید، قرار گرفتن در هوای گرم یا ابتلا به بیماریهایی مانند اسهال و استفراغ ایجاد شود. ورزشکاران، سالمندان و افرادی که در طول روز فعالیت زیادی دارند، باید توجه بیشتری به تأمین آب مورد نیاز بدن داشته باشند و نوشیدن آب را به زمان احساس تشنگی محدود نکنند.
این متخصص پزشکی ورزشی با اشاره به گرفتگیهای عضلانی هنگام خواب اظهار کرد: در برخی موارد، نوشیدن یک لیوان آب پیش از خواب میتواند به کاهش یا برطرف شدن گرفتگی عضلات کمک کند. البته این توصیه برای همه افراد یکسان نیست و کسانی که به دلیل بیماریهای قلبی یا کلیوی محدودیت مصرف مایعات دارند، باید میزان مصرف آب را با نظر پزشک تنظیم کنند.
صالحی بیماریهای زمینهای را نیز از عوامل مؤثر در ایجاد اسپاسم عضلانی برشمرد و افزود: بیماری مزمن کلیوی، دیابت کنترلنشده، بیماریهای روماتیسمی، مشکلات مفصلی و اختلال در عملکرد تیروئید میتوانند با گرفتگی، خشکی یا درد عضلات همراه باشند.
به گفته این متخصص پزشکی ورزشی، در بیماریهای کلیوی ممکن است تعادل آب و املاح بدن دچار تغییر شود و همین مسئله بر عملکرد عضلات اثر بگذارد. همچنین دیابت کنترلنشده میتواند از طریق ایجاد اختلال در اعصاب و گردش خون، زمینه بروز درد، ضعف یا گرفتگی اندامها را فراهم کند. بیماریهای روماتیسمی و مشکلات مفصلی نیز ممکن است باعث کاهش حرکت، خشکی عضلات و افزایش فشار بر برخی گروههای عضلانی شوند.
وی ادامه داد: اختلال عملکرد غده تیروئید نیز در بعضی افراد با علائم عضلانی همراه است. کمکاری یا پرکاری تیروئید میتواند روی سوختوساز بدن، قدرت عضلات و احساس خستگی تأثیر بگذارد و در برخی شرایط موجب درد، خشکی یا گرفتگی عضلات شود. به همین دلیل، بررسی سابقه پزشکی فرد و علائم همراه برای تشخیص علت اسپاسم اهمیت دارد.
صالحی تأکید کرد: اگر گرفتگی عضلانی به صورت گاهبهگاه و پس از فعالیت شدید رخ دهد، ممکن است با استراحت، مصرف آب کافی و حرکات کششی ملایم برطرف شود؛ اما تکرار مداوم گرفتگی، شدت زیاد درد، درگیری همزمان چند عضله یا همراه شدن اسپاسم با ضعف و بیحسی نیازمند بررسی تخصصی است.
این متخصص پزشکی ورزشی، در گفتگو با رادیو سلامت، درباره نقش تمرینهای بدنی در مدیریت اسپاسم گفت: حرکات ملایم، تمرینهای کششی و تمرینهای قدرتی کنترلشده میتوانند به بهبود عملکرد عضلات و کاهش مشکلات ناشی از گرفتگی کمک کنند. با این حال، نوع و شدت تمرین باید متناسب با وضعیت جسمی فرد انتخاب شود و انجام حرکات سنگین یا غیراصولی ممکن است گرفتگی را تشدید کند.
به گفته وی، افراد باید پیش از شروع ورزش بدن خود را بهتدریج گرم کنند و پس از پایان فعالیت نیز زمان کوتاهی را به سرد کردن و کشش اختصاص دهند. افزایش ناگهانی شدت تمرین، استفاده بیش از حد از عضلات، انجام حرکتهای نادرست و نادیده گرفتن خستگی از عواملی هستند که میتوانند احتمال اسپاسم را افزایش دهند.
صالحی توصیه کرد: هنگام بروز گرفتگی، فرد فعالیت خود را متوقف کند و عضله گرفتار را به آرامی در جهت مخالف انقباض کشش دهد. ماساژ ملایم و گرم نگه داشتن عضله نیز ممکن است به کاهش درد کمک کند. البته این اقدامات در صورتی مناسب هستند که گرفتگی ناشی از آسیب جدی، پارگی عضله یا مشکل حاد دیگری نباشد.
وی در پایان گفت: برای اسپاسم و گرفتگی عضلانی نمیتوان یک علت واحد معرفی کرد. کمبود آب، برهم خوردن تعادل کلسیم، سدیم، پتاسیم، منیزیم و ویتامین D ، بیماریهای کلیوی، دیابت کنترلنشده، بیماریهای روماتیسمی، مشکلات مفصلی و اختلال عملکرد تیروئید، همگی میتوانند در بروز این مشکل نقش داشته باشند. بنابراین درمان مؤثر زمانی امکانپذیر است که علت اصلی شناسایی شود.
